Nota Komsas – Seloka Santap Istiadat

Nota Komsas - Seloka Santap Istiadat

Seloka Santap Istiadat karya Za’ba merupakan puisi tradisional dalam Komsas tingkatan 3. Berikutnya maksud sajak, tema, persoalan, bentuk sajak, gaya bahasa, nilai dan pengajaran seloka ini.

Maksud Seloka Santap Istiadat

Santap beradat, santap istiadat,
Santap raja di majlis kebesaran,
Santap merai, hormat-menghormat;
Bukan santap hendakkan kenyang,
Santap santun dengan aturan.

Santap beradat merupakan istiadat santap raja di majlis kebesaran. Santap tersebut bertujuan untuk meraikan dan menghormati tetamu. Majlis santapan ini bukanlah sekadar untuk mengenyangkan perut tetapi merupakan majlis santapan yang mengajar si penjamu selera agar makan secara sopan dan mengikut tatacara yang tepat.

Nasi disuap di tangan kanan,
Lauk dibinjat sopan siuman,
Sampai ke mulut mamah perlahan,
Tanda tidak gelojoh makan.
Selesai santap nasi,
Diiringkan seteguk minuman, Isyarat menghormat, mulia-memuliakan

Berdasarkan tatacara dan ketertiban sewaktu makan, nasi hendaklah disuap menggunakan tangan kanan manakala lauk perlulah diangkat secara sopan. Ketika nasi sampai ke mulut hendaklah dikunyah dengan perlahan-lahan sebagai tanda tertib dan tidak gelojoh sewaktu makan. Setelah selesai makan nasi barulah diambil seteguk air minuman sebagai isyarat hormat dan beradab sopan ketika berada dalam majlis santapan itu.

Santap nasi suap pertama,
Berturut dengan suap kedua;
Dua suap, ketiga sudah,
Keempatnya basuh tangan;
Kelima halwa juadah,
Keenam mengiring buah-buahan.

Dalam aturan dan cara-cara makan dan minum, suapan nasinya bermula daripada suapan pertama hingga ketiga sahaja. Selepas itu, si penjamu selera perlu membasuh tangan, sebelum diikuti dengan menjamah juadah halwa dan memakan buah-buahan.

Ketujuh berkumur-kumur,
Ke delapan makan sirih;
Kelat jatuh ke rengkungan,
Seri naik ke peroman.

Cara-cara makan dan minum yang berikutnya ialah ketujuhnya, orang yang menjamu selera perlu berkumur-kumur untuk membersihkan mulut dan diakhiri dengan memakan sirih. Air sirih kelat yang masuk ke kerongkong si penjamu selera akan menambahkan seri pada wajah mereka.

Itulah santap beradat kebesaran,
Di dalam riwayat zaman yang silam.

Tatacara dan peraturan santapan ini merupakan majlis santap beradat kebesaran yang diajarkan oleh generasi terdahulu.


TemaSeloka Santap Istiadat

Ajaran beradab sopan dan tatacara makan dan minum di dalam majlis mengikut tertib berpandukan didikan generasi terdahulu.


PersoalanSeloka Santap Istiadat

  1. Persoalan adab sopan dan tertib ketika menjamu selera dalam sesuatu majlis.
  2. Persoalan kepentingan cara-cara menjamu selera dalam sesuatu majlis.
  3. Masyarakat Melayu yang mengutamakan nilai kesopanan ketika makan dan minum.
  4. Kepentingan beradab sopan dan tertib ketika menjamu selera.

Bentuk dan Ciri-ciri Seloka

  1. Terdiri daripada lima rangkap.
    Rangkap pertama mempunyai lima baris
    Rangkap kedua mempunyai tujuh baris
    Rangkap ketiga mempunyai enam baris
    Rangkap keempat mempunyai empat baris
    Rangkap kelima mempunyai dua baris.
  2. Bilangan katanya dua hingga enam patah kata.
  3. Terdiri daripada tujuh hingga empat belas suku kata.
  4. Berbentuk bebas atau tidak terikat.

Gaya Bahasa dan Keindahan Bunyi

Anafora
Contoh: Santap beradat, santap istiadat, Santap raja di majlis kebesaran, Santap merai, hormat-menghormat;

Repetisi
Contoh: Santap beradat, santap istiadat.

Bahasa klasik
Contoh: peroman

Kata ganda
Contoh: hormat-menghormat, mulia- memuliakan, buah-buahan dan berkumur-kumur.

Personifikasi
Contoh: Kelat jatuh ke rengkungan.

Asonansi
Contoh: Kelima halwa juadah (perulangan vokal a).

Aliterasi
Contoh: Isyarat menghormat, mulia- memuliakan. (perulangan konsonan m).

Rima akhir
Rangkap pertama ialah abacb
Rangkap kedua ialah aaaabaa
Rangkap ketiga ialah aabcbc
Rangkap keempat ialah abcc
Rangkap kelima ialah ab


NilaiSeloka Santap Istiadat

(a) Kesopanan.
(b) Kepatuhan.
(c) Hormat-menghormati.
(d) Kesederhanaan.


PengajaranSeloka Santap Istiadat

Kita mestilah bersikap sopan dan beradab ketika sedang menjamu selera.

Kita haruslah hormat-menghormati antara satu dengan yang lain ketika sedang menjamu selera di dalam sesuatu majlis.

Kita perlulah mengikut peraturan dan tatacara ketika makan dengan mendahului perkara yang utama kemudian diikuti dengan perkara-perkara yang berikutnya.

Kita hendaklah bersederhana semasa makan dengan tidak mengambil makanan secara berlebihan atau hawa nafsu.

Leave a Reply

Your email address will not be published.